Insonlar oʻn yil ichida sunʼiy intellekt ustidan nazoratni yoʻqotadi — Ilon Mask

Sunʼiy intellekt taxminan besh yil ichida butun insoniyatning umumiy aql-idrokidan oʻzib ketishi mumkin. Oʻn yil ichida esa odamlarning bu texnologiyani nazorat qila olishi amri mahol boʻladi.

Ushbu taxminlar qanchalik toʻgʻri yoki notoʻgʻri ekanini keyingi oʻn yillik koʻrsatadi, lekin har holda dunyoning birinchi trillioneri Ilon Mask ushbu fikrni ishonch bilan ilgari surmoqda.

Ilon Mask ushbu fikrlarni The Economist nashri bosh muharriri Zanni Minton bilan boʻlgan intervyuda aytib oʻtgan.

Maskning fikricha, yaqin kelajakda sunʼiy intellekt odamdan yaxshiroq bajara olmaydigan intellektual vazifalar deyarli qolmaydi.

“Sunʼiy intellekt odamdan yaxshiroq qila olmaydigan hech narsa qolmaydi. Balki inson boʻlishdan tashqari”, — dedi u.

Mask besh yil ichida sunʼiy intellektning imkoniyatlari butun insoniyat intellekti yigʻindisidan oshishi mumkinligini taxmin qildi. Undan oʻn yildan keyin ham odamlar texnologiyani boshqara oladimi, deb soʻralganda, bunday ehtimolni past baholadi.

U kelajakdagi tafovutni odamlar va shimpanzeler oʻrtasidagi intellektual farqqa qiyosladi. Yaʼni sunʼiy intellekt insondan keskin ustunlashsa, nazoratning odamlarda qolishini tasavvur qilish qiyin boʻladi. Bu hozircha Maskning prognozi boʻlib, aniq ilmiy muddat sifatida qaralmaydi.

Shunga qaramay, tadbirkor texnologiya rivojining eng ehtimoliy oqibati falokat emas, balki “hayratlanarli farovonlik davri” boʻlishini kutmoqda. Uning fikricha, sunʼiy intellekt va robotlar ishlab chiqarishni keskin oshirib, odamlarning deyarli istalgan mahsulot va xizmatdan foydalanishiga imkon yaratishi mumkin.

“Bu bemaʼni eshitilishi mumkin. Biroq hozir 2026 yildamiz. 2036 yilda qayerda boʻlishimizni koʻramiz”, — dedi Mask.

Ayni paytda u ilgʻor sunʼiy intellekt insoniyat uchun ekzistensial xavf tugʻdirishi mumkinligini inkor etmadi. Biroq texnologiya va robototexnika rivojlanishidagi hozirgi surʼatni toʻxtatishning real mexanizmini koʻrmayotganini bildirdi.

“Sunʼiy intellekt va robotlarning bu ulkan harakatini qanday toʻxtatish mumkinligini koʻrmayapman. Baʼzan hatto toʻxtatish tugmasi boʻlganida ham, ehtimol, uni bosmasligimiz kerak, deb oʻylab qolaman. Chunki eng ehtimoliy natija barcha uchun mislsiz farovonlik boʻladi”, — dedi u.

Mask rivojlanishni toʻxtatish oʻrniga, yetakchi sunʼiy intellekt kompaniyalari oʻrtasida xavfsizlik boʻyicha doimiy hamkorlik yoʻlga qoʻyishni taklif qildi. Jumladan, kompaniyalar muntazam uchrashib, yangi xavflarni muhokama qilishi hamda raqobatchilariga eng ilgʻor modellarni ommaga chiqarilishidan oldin cheklangan tarzda tekshirish imkonini berishi mumkin.

Agar tekshiruv davomida jiddiy xavf aniqlansa va kompaniya uni bartaraf etmasa, hukumat aralashishi kerak. Maskning bu taklifi sunʼiy intellekt modellarini davlat idoralari emas, avvalo texnologiyani yaxshi tushunadigan raqobatchi laboratoriyalar oʻzaro tekshirishi kerakligini anglatadi.

Suhbat davomida Mask OpenAI va uning rahbari Sem Altman bilan uzoq yillik ziddiyatiga ham toʻxtaldi. Uning aytishicha, OpenAI dastlab notijorat va ochiq kodli tashkilot sifatida tuzilgan, biroq keyinchalik yopiq modellarni ishlab chiqadigan, Mask hisob-kitobiga koʻra, 800 mlrd dollarga baholangan tijorat kompaniyasiga aylangan.

Shuningdek, u Anthropic kompaniyasi asoschisi Dario Amodei va uning jamoasi Altman rahbariyatiga ishonmagani uchun OpenAI’dan ketganini daʼvo qildi. Bu Maskning talqini boʻlib, Anthropic tashkil etilishining rasman tasdiqlangan yagona sababi sifatida qaralmaydi.

Shaxsiy va huquqiy ziddiyatlarga qaramay, Mask xavfsizlik masalasida OpenAI bilan ham hamkorlik qilishga tayyorligini bildirdi.

“Oxir-oqibat gaplashishimiz kerak boʻlsa, gaplashamiz. Dunyo manfaati uchun shaxsiy kelishmovchiliklarimizni bir chetga suramiz”, — dedi u.

2026 yil may oyida Kaliforniya federal sudi Maskning OpenAI, Altman va Greg Brokmanga qarshi daʼvolarini rad etgan edi. Toʻqqiz kishilik hakamlar hayʼati Mask qonunda belgilangan daʼvo muddatini oʻtkazib yuborgan, degan xulosaga kelgan.