Инсонлар ўн йил ичида сунъий интеллект устидан назоратни йўқотади — Илон Маск

Сунъий интеллект тахминан беш йил ичида бутун инсониятнинг умумий ақл-идрокидан ўзиб кетиши мумкин. Ўн йил ичида эса одамларнинг бу технологияни назорат қила олиши амри маҳол бўлади.

Ушбу тахминлар қанчалик тўғри ёки нотўғри эканини кейинги ўн йиллик кўрсатади, лекин ҳар ҳолда дунёнинг биринчи триллионери Илон Маск ушбу фикрни ишонч билан илгари сурмоқда.

Илон Маск ушбу фикрларни The Economist нашри бош муҳаррири Занни Минтон билан бўлган интервьюда айтиб ўтган.

Маскнинг фикрича, яқин келажакда сунъий интеллект одамдан яхшироқ бажара олмайдиган интеллектуал вазифалар деярли қолмайди.

“Сунъий интеллект одамдан яхшироқ қила олмайдиган ҳеч нарса қолмайди. Балки инсон бўлишдан ташқари”, — деди у.

Маск беш йил ичида сунъий интеллектнинг имкониятлари бутун инсоният интеллекти йиғиндисидан ошиши мумкинлигини тахмин қилди. Ундан ўн йилдан кейин ҳам одамлар технологияни бошқара оладими, деб сўралганда, бундай эҳтимолни паст баҳолади.

У келажакдаги тафовутни одамлар ва шимпанзелер ўртасидаги интеллектуал фарққа қиёслади. Яъни сунъий интеллект инсондан кескин устунлашса, назоратнинг одамларда қолишини тасаввур қилиш қийин бўлади. Бу ҳозирча Маскнинг прогнози бўлиб, аниқ илмий муддат сифатида қаралмайди.

Шунга қарамай, тадбиркор технология ривожининг энг эҳтимолий оқибати фалокат эмас, балки “ҳайратланарли фаровонлик даври” бўлишини кутмоқда. Унинг фикрича, сунъий интеллект ва роботлар ишлаб чиқаришни кескин ошириб, одамларнинг деярли исталган маҳсулот ва хизматдан фойдаланишига имкон яратиши мумкин.

“Бу бемаъни эшитилиши мумкин. Бироқ ҳозир 2026 йилдамиз. 2036 йилда қаерда бўлишимизни кўрамиз”, — деди Маск.

Айни пайтда у илғор сунъий интеллект инсоният учун экзистенциал хавф туғдириши мумкинлигини инкор этмади. Бироқ технология ва робототехника ривожланишидаги ҳозирги суръатни тўхтатишнинг реал механизмини кўрмаётганини билдирди.

“Сунъий интеллект ва роботларнинг бу улкан ҳаракатини қандай тўхтатиш мумкинлигини кўрмаяпман. Баъзан ҳатто тўхтатиш тугмаси бўлганида ҳам, эҳтимол, уни босмаслигимиз керак, деб ўйлаб қоламан. Чунки энг эҳтимолий натижа барча учун мислсиз фаровонлик бўлади”, — деди у.

Маск ривожланишни тўхтатиш ўрнига, етакчи сунъий интеллект компаниялари ўртасида хавфсизлик бўйича доимий ҳамкорлик йўлга қўйишни таклиф қилди. Жумладан, компаниялар мунтазам учрашиб, янги хавфларни муҳокама қилиши ҳамда рақобатчиларига энг илғор моделларни оммага чиқарилишидан олдин чекланган тарзда текшириш имконини бериши мумкин.

Агар текширув давомида жиддий хавф аниқланса ва компания уни бартараф этмаса, ҳукумат аралашиши керак. Маскнинг бу таклифи сунъий интеллект моделларини давлат идоралари эмас, аввало технологияни яхши тушунадиган рақобатчи лабораториялар ўзаро текшириши кераклигини англатади.

Суҳбат давомида Маск OpenAI ва унинг раҳбари Сэм Альтман билан узоқ йиллик зиддиятига ҳам тўхталди. Унинг айтишича, OpenAI дастлаб нотижорат ва очиқ кодли ташкилот сифатида тузилган, бироқ кейинчалик ёпиқ моделларни ишлаб чиқадиган, Маск ҳисоб-китобига кўра, 800 млрд долларга баҳоланган тижорат компаниясига айланган.

Шунингдек, у Anthropic компанияси асосчиси Дарио Амодеи ва унинг жамоаси Альтман раҳбариятига ишонмагани учун OpenAI’дан кетганини даъво қилди. Бу Маскнинг талқини бўлиб, Anthropic ташкил этилишининг расман тасдиқланган ягона сабаби сифатида қаралмайди.

Шахсий ва ҳуқуқий зиддиятларга қарамай, Маск хавфсизлик масаласида OpenAI билан ҳам ҳамкорлик қилишга тайёрлигини билдирди.

“Охир-оқибат гаплашишимиз керак бўлса, гаплашамиз. Дунё манфаати учун шахсий келишмовчиликларимизни бир четга сурамиз”, — деди у.

2026 йил май ойида Калифорния федерал суди Маскнинг OpenAI, Альтман ва Грег Брокманга қарши даъволарини рад этган эди. Тўққиз кишилик ҳакамлар ҳайъати Маск қонунда белгиланган даъво муддатини ўтказиб юборган, деган хулосага келган.