2026 yilda Oʻzbekistonda davlatga qarashli yoki davlat ulushi mavjud 100 trln soʻmlik aktivlar xususiy sektorga taklif qilinadi. Bu haqda prezidentning 28 avgustdagi “Iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish va xususiylashtirish jarayonlarini jadallashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–177-son farmonida belgilangan.

Dastur doirasida 84 ta xoʻjalik jamiyatining ustav kapitalidagi davlat ulushi, 1 242 ta koʻchmas mulk obʼekti va qariyb 8 ming gektar yer uchastkasi savdoga chiqariladi. Bundan tashqari, davlat ishtirokidagi 85 ta korxona tugatiladi yoki qayta tashkil etiladi.

Savdoga qoʻyiladigan aktivlarning umumiy qiymati qariyb 100 trln soʻm deb koʻrsatilgan. 2026 yilning oʻzida ularni realizatsiya qilishdan esa kamida 14 trln soʻm tushum olish rejalashtirilmoqda.

Bundan kim qanday foyda oladi?

Xususiylashtirish davlatga, birinchi navbatda, kamida 14 trln soʻmlik toʻgʻridan-toʻgʻri tushum keltirishi kerak. Ushbu mablagʻ davlat byudjetiga yoki qonunchilikda belgilangan boshqa yoʻnalishlarga tushadi.

Biroq asosiy uzoq muddatli samara sotuv narxidan koʻra kengroq boʻlishi mumkin. Samarasiz yoki boʻsh turgan aktivning xususiy mulkdorga oʻtishi davlatning uni saqlash, taʼmirlash va moliyaviy qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini kamaytiradi.

Xususiy investor aktivga qoʻshimcha mablagʻ kiritsa, uning bazasida yangi ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish loyihasi tashkil etilishi mumkin. Natijada yangi ish oʻrinlari, foyda soligʻi, aylanmadan olinadigan soliqlar va boshqa byudjet tushumlari paydo boʻladi.

Davlat korxonalari xususiylashtirilishi tegishli bozorlarda raqobatni ham kuchaytirishi mumkin. Xususiy mulkdor xarajatlarni qisqartirish, ishlab chiqarish hajmini oshirish va aktivdan koʻproq daromad olishdan bevosita manfaatdor boʻladi.

Shu bilan birga, bu natijalar avtomatik ravishda yuz bermaydi. Aktivning kimga, qanday narxda va qanday investitsiya majburiyatlari bilan sotilishi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Savdolar yetarli raqobatsiz oʻtsa, narxni pasaytirish va katta chegirmalar davlat mulkining bozor qiymatidan arzon sotilish xavfini oshirishi mumkin.

Avans 15 foizgacha kamaytiriladi, uch oyda sotilmagan aktivlar narxi pasaytiriladi

Davlat aktivlari va qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini xarid qilishda avans toʻlovi 15 foiz etib belgilanadi. Uni toʻlash uchun 30 kalendar kun beriladi.

Qolgan summa qonunchilikda belgilangan muddatlarda foizsiz boʻlib-boʻlib toʻlanadi.

Yirik davlat aktivlari va yer uchastkalarini sotib olayotgan investorlar uchun quyidagi imkoniyatlar beriladi:

qiymatni olti oyda toʻliq toʻlagan xaridor umumiy summadan 25 foiz chegirma oladi;
qiymatning 50 foizini olti oyda toʻlagan xaridor qolgan qismini yetti yil davomida foizsiz toʻlaydi;
qiymatning 35 foizini uch oyda toʻlagan xaridor qolgan summani besh yil davomida foizsiz boʻlib-boʻlib toʻlashi mumkin.

Ushbu shartlar davlat aktivlari boʻyicha qiymati 23 ming BHMdan, qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar boʻyicha esa 8 ming BHMdan yuqori bitimlarga tatbiq etiladi.

Muzokaralarga ommaviy taklif qilish yoʻli bilan sotilgan aktivlar uchun bu imkoniyatlar amal qilmaydi.

Yangi imtiyozlar faqat kelgusidagi savdolarga emas, farmon kuchga kirishidan oldin boshlangan xususiylashtirish jarayonlari va oldi-sotdi shartnomalari rasmiylashtirilgan davlat mulkiga ham tatbiq qilinadi.

Ochiq elektron auksion yoki birja savdolarida uch oy davomida sotilmagan davlat aktivining boshlangʻich narxi balans yoki sof aktivlar qiymatidan qatʼi nazar bosqichma-bosqich 10 foizdan pasaytirib boriladi.

Aktiv ikki oy davomida sotilmasa, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi uni bir nechta lotga boʻlib yoki boshqa aktivlar bilan birlashtirib, qayta savdoga qoʻyishi mumkin.

Uch oy xaridor topilmagan obʼektlar “gibrid auksion” — ingliz-golland modeli boʻyicha sotiladi. Dastlab narx har bir qadamda 2 foizdan tushiriladi. Birinchi xaridor taklif bildirganidan keyin esa narx shu summadan oshirib boriladi.

Bu usul bozor talab qilmayotgan aktivning real narxini aniqlashga yordam berishi mumkin.

Yerlar “tayyor paket” shaklida taklif qilinadi

Ayrim yer uchastkalari muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlariga ulanish texnik shartlari va qurilishga ruxsat beruvchi hujjatlar bilan birga savdoga chiqariladi.

Hozir tadbirkor yer sotib olganidan soʻng tegishli hujjatlarni olish uchun olti oydan bir yilgacha vaqt sarflashi mumkin. “Tayyor paket” mexanizmi investorning qurilishni tezroq boshlashiga yordam berishi kerak.

Hujjatlarni ishlab chiqish xarajatlari dastlab mahalliy byudjetdan qoplanadi. Keyinchalik ushbu summa yerning boshlangʻich narxiga qoʻshilib, sotuvdan tushgan mablagʻ hisobidan byudjetga qaytariladi.

Banklarning qarzdorlik evaziga olgan mulklari ham sotiladi

Davlat ulushi kamida 50 foiz boʻlgan tijorat banklari qarzdorlik evaziga balansiga qabul qilgan mol-mulk va ular tashkil etgan investitsiya kompaniyalari aktivlarini yangi mexanizmlar asosida sotishi mumkin.

Banklarga bunday mulklar narxini pasaytirish, boshlangʻich toʻlovsiz yoki foizsiz boʻlib-boʻlib sotish huquqi beriladi. Banklar ushbu operatsiyalarni asosiy bank faoliyati bilan bogʻliq tavakkalchiliklar asosida mustaqil amalga oshiradi.

2030 yil 1 yanvargacha qarzdorlik evaziga bank va investitsiya kompaniyalari balansiga olingan koʻchmas mulk boʻyicha mol-mulk hamda yer soligʻi imtiyozlari beriladi. Mulkning xaridoriga ham toʻliq hisob-kitob qilganidan keyin 12 oy davomida mazkur soliqlardan ozod boʻlish imkoniyati yaratiladi.

Strategik korxonalarda davlat maxsus huquqini saqlaydi

Yirik va strategik ahamiyatga ega korxonalar xususiylashtirilganda davlatning vaqtinchalik maxsus ishtirok etish huquqi saqlab qolinishi mumkin.

Bunday huquq prezidentning alohida qarori asosida joriy etiladi va xususiylashtirishdan oldin ochiq eʼlon qilinishi kerak. Bu mexanizm davlatga milliy xavfsizlik, ijtimoiy barqarorlik yoki aholi manfaatlariga taʼsir qiladigan qarorlarda ishtirok etish imkonini beradi.

Davlat xususiylashtirish komissiyasi tugatiladi

Davlat aktivlarini xususiylashtirish va xususiylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish boʻyicha davlat komissiyasi tugatiladi. Uning vakolatlari Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga oʻtkaziladi.

Bundan tashqari, 2026 yil 1 oktabrdan ustav kapitalida davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan kompaniyalar hamda ular nazorat qiladigan korxonalarning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarini hisobga olish Markaziy depozitariy tomonidan amalga oshiriladi.

Raqobat shakllangan sohalarda davlat byudjetidan moliyalashtirish manbasiga ega boʻlmagan yangi davlat muassasalarini tashkil etish ham taqiqlanadi. Tijorat faoliyati bilan shugʻullanayotgan davlat muassasalari 2026 yil 1 dekabrgacha xoʻjalik jamiyatlariga aylantirilishi kerak.

2026–2027 yillarda ommaviy savdolarga chiqariladigan aksiya paketlari

Davlat ishtirokidagi korxonalar tarkibidagi tashkilotlar

T/r	Tizim yoki taʼsischi	Korxona nomi	THSh	Hudud	Sotiladigan ulush
1	“Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ	Andijon mexanika zavodi	AJ	Andijon viloyati	100 foiz
2	Toʻgʻridan toʻgʻri investitsiyalar jamgʻarmasi	Yashil ferma	MChJ	Sirdaryo viloyati	33,3 foiz
3	Toʻgʻridan toʻgʻri investitsiyalar jamgʻarmasi	Orient Technology	MChJ	Qoraqalpogʻiston Respublikasi	45,1 foiz
4	“Olmazor kichik sanoat zonasi” AJ	Uzeltexprom-Motorola-Telekom-Radio	MChJ	Toshkent shahri	43,3 foiz
5	“Olmazor kichik sanoat zonasi” AJ	Chegara	MChJ	Toshkent shahri	20 foiz
6	“Issiqliktaʼminoti” AJ	Qoʻqonenergomarkaz	MChJ	Fargʻona viloyati	21,2 foiz
7	“Uzinfocom” MChJ	“Ustudy” IT taʼlim berish markazi	MChJ	Toshkent shahri	50 foiz
8	“Avtogaztaʼminot” MChJ	KO-UNG CYLINDER	QK	Navoiy viloyati	54,76 foiz
9	“Avtogaztaʼminot” MChJ	Kor-UNG Investment	QK	Toshkent shahri	50 foiz
10	“Elektromagnit moslashuv markazi” MChJ	Telekom chorva-parranda	MChJ	Toshkent viloyati	21,6 foiz
11	“Elektromagnit moslashuv markazi” MChJ	Toshagroinvest	MChJ	Toshkent viloyati	18,86 foiz
12	“Xalq banki” AJ	XALQ SUG‘URTA	AJ	Toshkent shahri	100 foiz
13	“Asakabank” AJ	Sayxun Tomorqa Export	MChJ	Sirdaryo viloyati	100 foiz
14	“Navoiyuran” DK	Innovatsion burgʻilash kompaniyasi	MChJ	Toshkent shahri	25 foiz

Vazirliklar va davlat muassasalari ishtirokidagi korxonalar

T/r	Tizim yoki taʼsischi	Korxona nomi	THSh	Hudud	Sotiladigan ulush
15	Iqtisodiyot va moliya vazirligi	Turonbank	AJ	Toshkent shahri	98,9 foiz
16	“Interforum” DM	Xalqaro hamkorlik markazi	AJ	Toshkent shahri	79,27 foiz
17	“Interforum” DM	Oʻzekspomarkaz	AJ	Toshkent shahri	91,83 foiz
18	“Oʻzshaharsozlik LITI” DM	TRASTBANK	AJ	Toshkent shahri	0,001 foiz
19	Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi	Kommunal taʼminot markazi	DM	Toshkent shahri	100 foiz
20	Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi	“Oʻzbekiston arxitekturasi va qurilishi” jurnali	MChJ	Toshkent shahri	100 foiz
21	Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi	Respublika dam olish maskani	DM	Toshkent viloyati	100 foiz
22	Energetika vazirligi	Yashil energiya	MChJ	Toshkent shahri	2,6 foiz
23	Sogʻliqni saqlash vazirligi	Nevrologiya	MChJ	Toshkent shahri	80 foiz
24	Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi qoʻmitasi	Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti oʻquv-tajriba xoʻjaligi	MChJ	Samarqand viloyati	100 foiz
25	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Qoraqalpogʻiston Respublikasi yoʻllardan muntazam foydalanish korxonasi	DM	Qoraqalpogʻiston Respublikasi	100 foiz
26	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Qoʻngʻirot yoʻllardan muntazam foydalanish korxonasi	DM	Qoraqalpogʻiston Respublikasi	100 foiz
27	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Buxoro yoʻlloyiha	MChJ	Buxoro viloyati	50 foiz
28	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Qashqadaryo yoʻllardan muntazam foydalanish korxonasi	DM	Qashqadaryo viloyati	100 foiz
29	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	“Oʻzyoʻlkoʻprik” klasterining Namangan filiali	DM	Namangan viloyati	100 foiz
30	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Avtomagistral	DM	Toshkent viloyati	100 foiz
31	Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi	Avtoyoʻlnurtaʼmir	DM	Toshkent shahri	100 foiz

Agentliklar va boshqa respublika tashkilotlari

T/r	Tizim yoki taʼsischi	Korxona nomi	THSh	Hudud	Sotiladigan ulush
32	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Qumqoʻrgʻon tuman taʼmirlash mexanika zavodi	MChJ	Surxondaryo viloyati	25 foiz
33	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Koʻprikqurilish	AJ	Toshkent shahri	100 foiz
34	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Toshkent yoʻlovchi vagonlarini qurish va taʼmirlash zavodi	AJ	Toshkent shahri	90 foiz
35	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Mehnat gigiyenasi	MChJ	Toshkent shahri	100 foiz
36	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Inno texnopark	MChJ	Toshkent shahri	100 foiz
37	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi	Humo Air	MChJ	Toshkent shahri	100 foiz
38	Texnik jihatdan tartibga solish agentligi	CONFORMITY ASSESSMENT CENTER	MChJ	Toshkent shahri	100 foiz
39	Texnik jihatdan tartibga solish agentligi	O‘ZBEK-TURK TEST MARKAZI	MChJ	Toshkent shahri	51 foiz
40	Tibbiyot va farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi	V-GEN BIOPHARMA	MChJ	Toshkent viloyati	50 foiz
41	Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi	Oqtosh pansionati	DM	Toshkent viloyati	100 foiz
42	Toshkent viloyati oʻsimliklarni himoya qilish markazi	Oltin koʻz durdonasi	MChJ	Toshkent viloyati	100 foiz
43	Toshkent viloyati oʻsimliklarni himoya qilish markazi	Oltinkoʻz zar-zamin	MChJ	Toshkent viloyati	100 foiz

Mahalliy hokimliklar ishtirokidagi korxonalar

T/r	Korxona nomi	THSh	Hudud	Sotiladigan ulush
44	Namangan avto megastroy savdo kompleksi	MChJ	Namangan viloyati	51 foiz
45	Ixtisoslashtirilgan qurilish mollari savdo kompleksi	MChJ	Namangan viloyati	51 foiz
46	Yashil dehqon bozori	MChJ	Namangan viloyati	68 foiz
47	Doʻstlik savdo sanoat kompleksi	MChJ	Namangan viloyati	51 foiz
48	Chust dehqon bozori	MChJ	Namangan viloyati	51 foiz
49	Yangiqoʻrgʻon dehqon bozori	MChJ	Namangan viloyati	51,42 foiz
50	Toʻraqoʻrgʻon markaziy dehqon bozori	MChJ	Namangan viloyati	51 foiz
51	Samarqand uy-joy taʼmir professional boshqaruv tashkiloti	DM	Samarqand viloyati	100 foiz
52	Toyloq dehqon bozori	MChJ	Samarqand viloyati	51 foiz
53	Samarqand innovatsion avtomobillar bozori	MChJ	Samarqand viloyati	51 foiz
54	Gulobod yogʻoch savdo kompleksi	MChJ	Samarqand viloyati	51 foiz
55	Lolazor Denov Barakat	MChJ	Surxondaryo viloyati	51 foiz
56	Jarqoʻrgʻon dehqon oziq-ovqat bozori	MChJ	Surxondaryo viloyati	54,6 foiz
57	Qibray dehqon bozori	MChJ	Toshkent viloyati	51 foiz
58	“Fargʻona Yusufxon fayzi” qurilish mollari savdo kompleksi	MChJ	Fargʻona viloyati	51 foiz
59	Rapqon dehqon bozori	MChJ	Fargʻona viloyati	51 foiz
60	Yakkatut dehqon bozori	MChJ	Fargʻona viloyati	52,1 foiz
61	Beshariqlik Umarovlar fayzi	MChJ	Fargʻona viloyati	51 foiz
62	Beshariq Turon sanoat savdo kompleksi	AJ	Fargʻona viloyati

Oʻzbekiston 100 trln soʻmlik davlat aktivlarini sotuvga qoʻyadi