Sunʼiy intellekt rivojlanishida yuqori chegara yoʻq va u xavfli maqsadlarda ishlatilishi mumkin — Bill Geyts

Microsoft asoschisi Bill Geyts sunʼiy intellekt boʻyicha navbatdagi yillik maktubini eʼlon qildi. Undagi asosiy fikrlarni Geekwire nashri keltirib oʻtdi.

Unda u AI’ning rivojlanish tezligi haqida keskin va ochiq ogohlantirishlar berdi. Geytsning fikricha, sunʼiy intellekt va robotlar imkoniyatining “yuqori chegarasi yoʻq” va bu texnologiyalar vaqt oʻtib inson darajasidan ham ustun boʻladi.

U bu vaziyatni COVID-19 pandemiyasidan oldingi davr bilan qiyoslaydi. Oʻshanda ham xavf oldindan maʼlum boʻlgan, ammo dunyo yetarlicha tayyorlanmagan edi. Endi esa shunga oʻxshash holat AI bilan yuz berishi mumkin. Agar hozirdan choralar koʻrilmasa, sunʼiy intellekt keltirib chiqaradigan oʻzgarishlar boshqarib boʻlmaydigan darajaga yetishi mumkin.

Shu bilan birga, Geyts optimizmni ham yoʻqotmagan. U yaqin 10 yil ichida insoniyat yangi, misli koʻrilmagan taraqqiyot bosqichiga chiqishiga ishonadi. Sunʼiy intellekt sogʻliqni saqlashni arzon va sifatli qiladi, taʼlimni shaxsiylashtiradi, iqlim oʻzgarishiga moslashishda muhim vositaga aylanadi.

Ammo bu faqat bitta shart bilan mumkin: AI qanday ishlab chiqilishi, kim tomonidan boshqarilishi va qayerda qoʻllanishi aniq qoidalarga asoslanishi kerak. Geytsning taʼkidlashicha, bu jarayonda faqat bozor emas, balki davlatlar ham yetakchi rol oʻynashi shart.

Geyts alohida toʻxtalgan masalalardan biri — ish oʻrinlari. Uning aytishicha, sunʼiy intellekt allaqachon dasturchilarni kamida ikki baravar samaraliroq qilgan. Keyingi bosqichda omborxona xodimlari va call-markazlar kabi sohalar jiddiy oʻzgarishga uchraydi. Shu sababli u 2026 yilni global tayyorgarlik davri sifatida koʻrishni taklif qiladi. Jumladan, qisqaroq ish haftasi kabi gʻoyalar muhokamaga chiqishi mumkin.

Eng katta xavf sifatida esa Geyts bioterrorizmni tilga oldi. Uning fikricha, ochiq manbali AI vositalari yordamida nodavlat guruhlar biologik qurol yaratishi tabiiy pandemiyadan ham xavfliroq boʻlishi mumkin.

Iqlim masalasida ham ogohlantirishlar jiddiy. Agar global isish cheklanmasa, eng katta zarbani kambagʻal davlatlar oladi. Qashshoqlik va yuqumli kasalliklar qatoriga iqlim inqirozi ham qoʻshiladi. Hatto eng yaxshi ssenariyda ham harorat oshishda davom etadi.

Geytsni eng koʻp tashvishga solgan faktlardan biri — 2025 yilda bolalar oʻlimining oshgani. 5 yoshgacha boʻlgan bolalar oʻlimi bir yil ichida 4,6 mlndan 4,8 mlnga yetgan. Bu holat u boy davlatlar tomonidan xalqaro yordam qisqartirilgani bilan bogʻliq ekanini aytadi.

Shu bilan birga, sunʼiy intellekt qishloq xoʻjaligida yangi imkoniyatlar ochmoqda. Geytsning aytishicha, AI kambagʻal fermerlarga ob-havo, narxlar va ekin kasalliklari boʻyicha eng boy fermerlardan ham yaxshiroq maslahat bera oladi. Gates Foundation bu yoʻnalishga 1,4 mlrd dollar ajratgan.

Geyts sunʼiy intellektdan shaxsiy hayotida ham foydalanayotganini yashirmaydi. U AI yordamida oʻz sogʻligʻini yaxshiroq tushunayotganini va kelajakda har bir inson kecha-kunduz sifatli tibbiy maslahat olishi mumkin boʻlishiga ishonadi.

Taʼlim sohasida esa AI hozirda Gates Foundation’ning eng yirik ustuvor yoʻnalishiga aylangan. Shaxsiylashtirilgan taʼlim tizimlari allaqachon amalda sinovdan oʻtmoqda va Geyts ularni keng miqyosda joriy etish “oʻyin qoidalarini oʻzgartiradi”, deb hisoblaydi.

Bill Geyts sunʼiy intellektni nafaqat imkoniyat, balki jiddiy sinov deb biladi. Unga koʻra, yangi texnologiya yangi mehnat bozorlarini ochadi, lekin faqat ongli va masʼuliyatli yondashuv bilangina.