Solfy-NBU mojarosi xalqaro arbitrajga chiqdi: Oʻzbekistondan 100 mln dollar talab qilinmoqda
Rossiyalik investor Maksim Poletayev va Solfy Rus Oʻzbekistonga qarshi ICSID xalqaro arbitrajiga murojaat qildi. Ular Solfy va NBU oʻrtasidagi mojaro ortidan Oʻzbekistondan 100 mln dollar kompensatsiya talab qilmoqda. Bu summa hozircha arbitraj qarori emas, daʼvogar tomonning talabi hisoblanadi.
Sberbankning sobiq birinchi rais oʻrinbosari Maksim Poletayev va Solfy Rus Oʻzbekistonga qarshi Jahon banki huzuridagi Investitsiya nizolarini hal qilish boʻyicha xalqaro markazga — ICSID’ga murojaat qildi. Bu haqda 2 sentabr kuni Global Arbitration Review xabar berdi.
Daʼvo qiymati 100 mln dollar deb koʻrsatilgan. Ish 2013 yilda Rossiya va Oʻzbekiston oʻrtasida tuzilgan investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisidagi bitimga asoslangan. Mazkur bitim 2014 yil 14 yanvardan kuchga kirgan.
Poletayev tomonining xalqaro yuridik maslahatchisi Amsterdam & Partners Oʻzbekiston bitimdagi bir qator investorlarni himoya qilish kafolatlarini buzganini daʼvo qilmoqda. Xususan, investorlar adolatsiz munosabat, noqonuniy ekspropriatsiya, diskriminatsiya, investitsiyalarni yetarlicha himoya qilmaslik hamda mablagʻlarni oʻtkazishga toʻsqinlik qilish holatlarini keltirmoqda. Bu ayblovlar hozircha daʼvogar tomonning pozitsiyasi boʻlib, arbitraj tomonidan mazmunan tasdiqlangan emas.
Mojaro Solfy kartalaridan boshlangan
Solfy Oʻzbekiston bozoriga 2020 yilda kirgan. 2021 yilda kompaniya Milliy bank bilan hamkorlikda foizsiz muddatli toʻlov kartalarini chiqarish boʻyicha kelishuvga erishgan.
Loyiha doirasida bank moliyalashtirishni taʼminlashi, Solfy esa texnologiya, marketing va savdo hamkorlarini jalb qilish bilan shugʻullanishi koʻzda tutilgan. Kartalar amalda 2022 yildan chiqarila boshlagan. Dastlab tomonlar bir necha yil ichida 1 mln dan ortiq karta chiqarish va Oʻzbekistondagi yirik chakana savdoning yarmidan koʻprogʻini hamkorlik tarmogʻiga ulashni rejalashtirgan edi.
Biroq keyinchalik tomonlarning munosabatlari yomonlashib, nizo Oʻzbekiston sudlariga koʻchdi.
Mahalliy sudlar Solfyʼdan Milliy bank foydasiga jami 21,32 mlrd soʻm undirish haqida qaror chiqargan. Shundan 19 mlrd soʻmdan ortigʻi asosiy qarz hissasiga toʻgʻri kelgan. Nizo Solfyʼning shartnomada nazarda tutilgan toʻlovlarni amalga oshirmagani bilan bogʻliq edi.
Milliy bank keyinchalik mazkur sud qarorlarini Angliyada ham ijro ettirish jarayonini boshlagan. Bankning britaniyalik yuristlari undirilishi kerak boʻlgan summani taxminan 1,32 mln funt sterling deb baholagan.
Solfy rahbari ham hibsga olingan
Mojaro fonida 2026 yil martida Solfyʼning Oʻzbekistondagi rahbari Uktam Xasanov hibsga olingan. Unga qariyb 17 mlrd soʻmni oʻzlashtirish yoki rastrata qilish bilan bogʻliq ayblov qoʻyilgan.
Poletayev vakillari Xasanovning hibsga olinishini tijoriy nizoda Solfyʼga bosim oʻtkazish vositasi sifatida talqin qilmoqda. Ular iyun oyida BMTning oʻzboshimchalik bilan hibsga olish boʻyicha ishchi guruhiga ham murojaat qilgan. Endi investorlar ICSID arbitrajidan Xasanovni ozod qilishga qaratilgan vaqtinchalik taʼminot choralarini ham soʻrashni rejalashtirmoqda.
Milliy bank esa bu ayblovlarni rad etgan. Bank avvalroq Solfy vakillarini tijoriy va huquqiy nizoni siyosiylashtirishga urinishda ayblab, Oʻzbekistondagi sudlarning Solfy boʻyicha qarorlari yakuniy va majburiy ekanini bildirgan. Shuningdek, bank Xasanov boʻyicha huquqni muhofaza qiluvchi organlarga faqat Milliy bank emas, yana toʻqqiz nafar boshqa shaxs ham murojaat qilganini maʼlum qilgan.
