Ҳормуз бўғозидаги инқироз: Goldman Sachs 2026 йил учун нефть нархи прогнозини сезиларли оширди
Дунё нефтининг 20 фоизи ўтадиган Ҳормуз бўғозининг ёпилиши глобал иқтисодиётни жиддий синов олдида қолдирди.
Goldman Sachs банки вазиятни тарихий шок деб баҳолаб, 2026 йил учун Brent нефти нархи прогнозини $85 гача кўтарди ва кризис чўзилса, нархлар 2008 йилдаги рекордларни ҳам янгилаши мумкинлигини маълум қилди.
Бу эса АҚШ ва жаҳон иқтисодиётида рецессия хавфини сезиларли даражада оширмоқда.
22 март куни Goldman Sachs банки 2026 йил учун нефть нархи прогнозларини оширди. Бу ҳақда TheStreet ёзмоқда.
Бунга Ҳормуз бўғозининг узоқ вақт ёпиқ қолиши сабаб бўлмоқда. Банк бу ҳолатни жаҳон хом нефть бозори тарихидаги энг катта таъминот шоки деб таърифлади. Бу шунчаки моделдаги кичик ўзгариш эмас, балки энергия нархлари қаерга қараб кетаётганини тубдан қайта кўриб чиқишдир.
Эндиликда 2026 йилда Brent маркали нефтнинг ўртача нархи бир баррель учун $85 ни ташкил этиши кутилмоқда. Бу Goldman’нинг аввалги $77 лик прогнозидан анча юқори. WTI (West Texas Intermediate) нефти нархи эса $72 дан $79 га кўтарилди. Таҳлилчи Даан Струйвен бошчилигида тайёрланган ушбу эслатма АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши тўртинчи ҳафтага кириб, ҳал бўлиш белгиларисиз давом этаётган бир пайтда эълон қилинди.
Goldman Sachs кутилмалари қандай тахминларга асосланади?
Goldman’нинг асосий сценарийси шуни кўрсатадики, бўғоз орқали оқимлар олти ҳафта давомида одатдаги даражанинг атиги 5% идан иборат бўлиб қолади. Шундан сўнг бир ойлик босқичма-босқич тикланиш даври бошланади. Ушбу сценарийга кўра, нефтнинг умумий йўқотилиши 800 миллион баррелдан ошади.
- Ҳозирги кунда Яқин Шарқдаги хом нефть қазиб олишдаги йўқотишлар кунига 11 миллион баррелни ташкил этмоқда.
- Goldman бу кўрсаткич ҳар қандай тикланиш бошланишидан олдин кунига 17 миллион баррелга етишини кутмоқда.
Вазиятнинг кўламини тўғри тушуниш учун шуни таъкидлаш керакки, дунё нефтининг қарийб 20 фоизи ва суюлтирилган табиий газнинг (LNG) 20 фоизи айнан Ҳормуз бўғози орқали ўтади. Бундай улкан кўламдаги муаммонинг тезкор ечими ёки муқобил йўли йўқ.
Шунингдек, Goldman тузилмавий ўзгаришлар ҳақида ҳам далил келтирмоқда. Бўғоз қайта очилганидан кейин ҳам нархлар урушдан олдинги даражага тезда қайтиши кутилмаяпти. Ушбу шок бозорларни Форс кўрфазида нефть қазиб олиш концентрациясини қайта баҳолашга мажбур қилди. Бу хатар устамаси эндиликда фақат қисқа муддатли шартномаларга эмас, балки узоқ муддатли нефть форвардларига ҳам тўлиқ киритилган.
Яқин келажак ва йил якунидаги ҳолат
Goldman жорий йилнинг март ва апрель ойлари давомида Brent маркали нефть нархи ўртача $110 атрофида бўлишини кутмоқда. 23 март ҳолатига кўра Brent фьючерслари тахминан $113 дан сотилаётган эди, бу эса банкнинг ушбу прогнозига тўла мос келади.
Йилнинг охирига бориб, Goldman таъминот нормаллашгани сари нархлар пасайишини прогноз қилмоқда. Банкнинг 2026 йил 4-чораги учун асосий сценарийси Brent учун $71 ва WTI учун $67 ни ташкил қилади. Иккала кўрсаткич ҳам аввалги $66 ва $62 лик ҳисоб-китоблардан оширилган.
Аммо хатарли сценарий анча жиддий кўринишга эга. Агар бўғоздаги узилиш икки ойга чўзилса, 4-чоракда Brent нархи бир баррель учун $93 га етиши мумкин. Фавқулодда ўта кескин ҳолатларда, Goldman нархлар ҳатто 2008 йилдаги рекорд кўрсаткичдан ҳам ошиб кетиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирмоқда.
Goldman’нинг 2027 йил учун Brent бўйича асосий сценарийси $80 ни ташкил этади. Бу шуни англатадики, дунё урушдан олдинги ҳолатга қайтмайди. Банк Форс кўрфазидаги тузилмавий хавф энди бутунлай қайта баҳоланганига ва у доимий бўлиб қолишига ишонади.
АҚШда рецессия эҳтимоли 30% гача оширилди
Ушбу воқеалар занжири шунчаки энергия инқирози эмас, у тўғридан-тўғри глобал иқтисодиёт ва пул-кредит сиёсатига дахлдордир.
"Goldman Sachs" айнан мана шу нефть шоки сабабли АҚШ Федерал Захира Тизими (ФЗТ) томонидан фоиз ставкаларини пасайтириш прогнозини бекор қилди. Банк энди июнь ойида ставкалар пасайтирилишини кутмаяпти. Биринчи пасайтириш кутилмаси сентабрга кўчирилди, иккинчиси эса декабрда кутилмоқда.
ФЗТ 18 март кунги йиғилишида кетма-кет иккинчи марта ставкаларни ўзгаришсиз қолдирди. Раис Жером Пауэлл нефть нархининг кўтарилиши бир вақтнинг ўзида инфляцияни ошириб, иқтисодий ўсишни пасайтиришини тан олди:
- Ставкаларни пасайтириш – инфляцияни тезлаштириб юбориш хавфини туғдиради.
- Уларни ўзгаришсиз қолдириш – секинлашаётган иқтисодиётни рецессияга (жарангликка) олиб келиш хавфини яратади.
Натижада, "Голдман Sachs" АҚШда келгуси 12 ой ичида рецессия юз бериш эҳтимолини урушдан олдинги 20% дан 30% гача оширди. Банкнинг асосий сценарийси ҳамон иқтисодиётнинг узлуксиз ўсишда давом этиши бўлиб қолса-да, бу ўсиш чегараси энди сезиларли даражада торайган.
