Xitoyda tugʻilish darajasi tarixdagi eng past koʻrsatkichga tushdi
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, mamlakat aholisi ketma-ket toʻrtinchi yil qisqardi. 2025 yilda tugʻilish darajasi 17 foizga kamaygan. Shu tendensiya davom etsa, 2100 yilga borib Xitoy aholisi 800 mlnga tushib ketishi mumkin.
Xitoy Milliy statistika byurosi (NBS) eʼlon qilgan maʼlumotlarga koʻra, 2025 yilda mamlakatda atigi 7,92 mln nafar bola tugʻilgan.
Bu har ming kishiga 5,63 ta tugʻilish toʻgʻri kelishini anglatadi. Ushbu koʻrsatkich NBS 1949 yildan buyon statistik hisob yurita boshlaganidan beri qayd etilgan eng past natija hisoblanadi.
Soʻnggi oʻn yil ichida Xitoyda tugʻilish darajasi qariyb ikki baravar kamaydi. Natijada mamlakat jiddiy demografik inqiroz xavfi bilan yuzlashmoqda. Bu holat qatʼiy “bir bola” siyosati bekor qilinganiga qaramay yuz bermoqda.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti prognozlariga koʻra, hozirda qariyb 1,4 mlrdni tashkil etayotgan Xitoy aholisi 2100 yilga borib 800 mln kishigacha kamayishi mumkin. Bu prognoz hukumatning tugʻilish darajasini oshirishga qaratilgan saʼy-harakatlariga qaramay, vaziyat qanchalik murakkab ekanini koʻrsatadi.
NBS maʼlumotlariga koʻra, 2025 yilda tugʻilishlar soni 1,62 mlnga kamaygan. Bu oʻtgan yilga nisbatan 17 foizlik pasayishni anglatadi. Shu bilan birga, mamlakat aholisi soni 2024 yilga nisbatan 3,39 mln kishiga qisqargan. Aholining yillik kamayishi 2022 yildan beri davom etmoqda.
Rasmiy statistikaga koʻra, 2025 yilda Xitoyda 11,31 mln oʻlim qayd etilgan. Oʻlim darajasi har ming kishiga 8,04 ni tashkil etdi. Natijada aholi soni sof hisobda har ming kishiga 2,41 taga kamaydi.
Hukumat tez qarib borayotgan aholi muammosi fonida nikoh va tugʻilish koʻrsatkichlarini oshirishga urinmoqda. Shu maqsadda bolalar parvarishi uchun subsidiyalar joriy etildi, davlat bogʻchalarida toʻlovlar bekor qilindi hamda kontratseptsiya vositalariga soliq kiritildi.
Xususan, 1 yanvardan kuchga kirgan umumxitoy bolalar parvarishi subsidiyasi dasturiga koʻra, uch yoshgacha boʻlgan har bir bola uchun ota-onalarga yiliga taxminan 500 AQSh dollari miqdorida yordam beriladi. Oʻtgan kuzdan boshlab esa davlatga qarashli bolalar bogʻchalari bepul boʻldi.
Biroq yosh xitoyliklar hukumat choralarini yetarli deb hisoblamayapti. Ularning fikricha, yuqori uy-joy narxlari, taʼlim va sogʻliqni saqlash xarajatlari fonida bunday yordamlar muammoni hal qila olmaydi.
Statistik maʼlumotlarga koʻra, 16–24 yoshdagi yoshlar orasida ishsizlik darajasi 2025 yil avgust oyida 18,9 foizga yetgan. Ish bilan band boʻlganlarning koʻpchiligi esa “996” deb ataluvchi ogʻir mehnat tizimi — ertalab soat 9 dan kechki 9 gacha, haftasiga olti kun ishlash sharoitida faoliyat yuritmoqda.
