“Tarixdagi eng yirik firibgarlik”: Pavel Durov WhatsApp’ni shaxsiy yozishmalarni oʻqishda aybladi

Telegram asoschisi va bosh direktori Pavel Durov raqobatchi hisoblangan WhatsApp messenjerini keskin tanqid ostiga oldi. Foydalanuvchilarning shaxsiy maʼlumotlariga uchinchi shaxslar bemalol kira olishi haqidagi yangi faktlar yuzaga chiqqach, Durov WhatsApp’ning end-to-end (uchdan-uchga) shifrlash haqida bong urib kelgan daʼvolarini ochiqdan-ochiq ulkan firibgarlik deb atadi.

WhatsApp’dagi “yashirin tuynuk” (backdoor) mojarosi

Yaqinda eʼlon qilingan sud daʼvo arizasida Meta xodimlari hamda yollanma ishchilar WhatsApp’ning shuncha koʻklarga koʻtarilgan maxfiylik protokollarini qanday qilib aylanib oʻta olishi mumkinligi batafsil fosh qilingan.

Hujjatlarga koʻra, WhatsApp’ning dastlabki kodidagi maxfiy “yashirin tuynuk” ushbu shaxslarga “shifrlash tizimini aylanib oʻtish orqali foydalanuvchilarning shaxsiy xabarlarini bemalol oʻqish” imkoniyatini taqdim etadi.

Garchi bu ruxsatdan asosan firibgarlik gumoni bilan belgilangan yoki qoidalarga zid boʻlgan xabarlarni tekshirish maqsadida foydalanilsa-da, arizada xodimlar aslida foydalanuvchilarning yozishmalariga juda keng koʻlamda kirish imkoniga ega ekanligiga alohida urgʻu berilgan.

Meta kompaniyasining maʼlumotlaridan shu narsa anglashiladiki, platforma foydalanuvchilari ularni bunchalik yuqori darajada kuzatishayotganidan mutlaqo bexabar boʻlishgan.

Meta ham, WhatsApp ham foydalanuvchilarning shaxsiy yozishmalari begona shaxslar tomonidan "ushlab olinishi, oʻqilishi, saqlab qoʻyilishi, ularga kirilishi va/yoki koʻzdan kechirilishi" mumkinligi haqida ulardan hech qanday ochiq rozilik soʻramaydi.

“Milliardlab foydalanuvchilarni laqillatish”

Durov Meta kompaniyasiga qarashli ushbu ilovani qoralash maqsadida X (sobiq Twitter) ijtimoiy tarmogʻida oʻz munosabatini bildirdi. U WhatsApp’ning maʼlumot toʻplash boʻyicha ehtimoliy shubhali harakatlarini Telegram’ning qatʼiy maxfiylik qoidalariga qarama-qarshi qoʻyib, taqqosladi.

“WhatsApp’ning shifrlash tizimi milliardlab odamlarni laqillatib kelayotgan, tarixdagi eng yirik isteʼmolchi firibgarligi boʻlishi ehtimoldan xoli emas”, — deb yozadi Durov. 

“Oʻzining balandparvoz gaplariga qaramay, bu dastur foydalanuvchilarning xabarlarini bemalol oʻqiydi va ularni uchinchi shaxslarga uzatadi. Telegram esa hech qachon bunday ishga qoʻl urmagan va kelajakda ham urmagandi”, — deya qatʼiy taʼkidladi u.